Magnašasta ręša žingmanns fyrr og sķšar

Vilmundur Gylfason flutti ręšu į Alžingi ķ nóvember 1982 į eldhśsdegi. Žaš er įhugavert aš lesa žessa ręšu nś į tķmum kreppu og umręšu um vanmįtt stjórnkerfisins til aš bregšast viš vandanum. Žessa ręšu ęttu allir upplżstir og hugsandi einstaklingar aš lesa vandlega:

 

Herra forseti. Vęntanlegt Bandalag jafnašarmanna veršur andvķgt nśv. rķkisstj. Ég stend žvķ aš vantrausti žvķ sem męlt hefur veriš fyrir hér ķ kvöld.

Veršžensla ķ landinu nemur nęstum 70%, erlendar skuldir landsmanna nema nęr 4 žśs. Bandarķkjadölum į hvert mannsbarn, stjórnkerfiš er forspillt. Margir hv. alžm. hafa af žvķ starfa aš afla sér fylgismanna meš setu t.d. ķ bankarįšum og Framkvęmdastofnun rķkisins. Į mešan blęšir landinu og hafiš er ofnytjaš.

Nśv. rķkisstj. stendur fyrir friš. Hśn stendur fyrir žęr sögulegu sęttir sem Morgunblašiš bošaši į sinni tķš. Žar eru Alžb., Framsfl. og Sjįlfstfl., žó aš nokkrir žeirra séu aš forminu til fyrir utan vegna persónulegrar styggšar. Og innan mķns gamla flokks eru žau mörg, sem vilja fį aš vera meš, žrįtt fyrir vantraustiš ķ dag. Ég vķsa ķ vištal viš hv. žm. Magnśs H. Magnśsson ķ Morgunblašinu fyrir hįlfum mįnuši.

En frišurinn ķ nśv. hęstv. rķkisstj. er frišur gegn fólkinu ķ landinu, frišur utan um ekki neitt. Žetta er frišur hins žrönga og lokaša flokkavalds, frišur til varnar völdum og hagsmunum. Žess vegna vęri best aš vantraustiš vęri samžykki og rķkisstj. fęri žegar frį. Hvaš svo?

Alžingi er skylt aš gera tvennt įšur en nęstu alžingiskosningar fara fram. Koma žvķ skikki į efnahagsmįl sem hęgt er, žó žaš sé aušvitaš žolinmęšisverk sem tekur tķma, og ganga frį frv. til nżrrar stjórnarskrįr. Žetta vęri pólitķskt óhęfuverk aš efna til kosninga ķ skyndingu įšur en slķku verki er lokiš. Žess vegna į aš kjósa ķ vor, žó svo hiš žrönga valdakerfi sé nś ótt og uppvęgt aš efna ķ skyndingu til kosninga žegar žaš finnur hina žungu undirstrauma samfélagsins, hina hljóšlįtu og įbyrgu uppreisn gegn žvķ sjįlfu.

Žegar nśv. hęstv. rķkisstj., sem aušvitaš hefur ekki ašeins glataš trausti samfélagsins heldur einnig sjįlfstrausti og sjįlfsviršingu, hefur sagt af sér er žaš samt aš fara śr ösku ķ eld, ef einhver ķmyndar sér aš hv. žm. Geir Hallgrķmsson og Kjartan Jóhannsson rįši viš žau verkefni sem hęstv. rįšherrar Gunnar Thoroddsen og Svavar Gestsson hafa ekki rįšiš viš. Slęmt er žaš, en verra getur žaš veriš. Slķkt er aušvitaš engin lausn, ķ besta lagi brosleg hugmynd.

Nei, lausnin veršur aš vera öšruvķsi hugsuš. Viš reynum fyrst meirihlutastjórn į Alžingi. En vęntanlega mun žaš ekki reynast fęr leiš. Viš reynum žį minnihluta stjórn. Žaš er einnig ólķklegt aš žaš gangi, en žó ekki śtilokaš. Ef žaš bregst veršum viš aš mynda rķkisstjórn utanžingsmanna. Vitaskuld eru žeir hv. alžm. til, žverpólitķskt talaš, sem mundu sżna utanžingsstjórn fulla įbyrgš mešan veriš vęri aš koma skikki į efnahagsmįl, eftir žvķ sem hęgt er, og ganga frį drögum aš nżrri stjórnarskrį.

Ég treysti til slķkra verka t.d. hv. žm. Geir Gunnarssyni, Sighvati Björgvinssyni, Halldóri Įsgrķmssyni og Eyjólfi Konrįš Jónssyni. Į mešan žessu fęri fram eru hv. žm. Matthķas Bjarnason, Helgi Seljan, Stefįn Valgeirsson og Jón Hannibalsson aš dunda viš atkvęšaöflun ķ Framkvęmdastofnun rķkisins, bankarįšum rķkisbankanna og rįndżrum fjölskylduhįtķšum ķ Broadway.

Menn spyrja: Hver ętti aš veita slķkri utanžingsstjórn forstöšu? Ég treysti t.d. Jóhannesi Nordal sešlabankastjóra til žess, manni sem hefur veriš nķddur sem ķmynd kerfismennskunnar, en hefur nżveriš gert heilli rķkisstj. og ónżtu valdakerfi skömm til meš žvķ aš freista žess aš halda uppi landslögum og réttum leikreglum ķ verštryggingarmįlum, mešan fyrirgreišslukerfiš hefur skolfiš og titraš, nķtt og nagaš og reynst ófęrt um einföldustu stjórnarathafnir.

Žeir hv. alžm. eru til, meira aš segja margir, sem mundu koma fram af fullri įbyrgš viš slķkar ašstęšur, žó svo flokkakerfiš, hin žrönga lokaša lįgkśra mundi aušvitaš segja nei.

Žetta um rķkisstj. og vantraustiš. Samandregiš er svariš einfalt. Rķkisstj. er ónżt og į aš fara frį. Og brbl., eignatilfęrslan vegna hinnar heimatilbśnu kreppu hins ónżta stjórnkerfis, eiga aušvitaš aš falla. Ef menn og samtök žeirra hafa samiš af sér, žį skulu stjórnvöld gefa samninga lausa. Žaš er einföld leiš, įbyrgšin til fólksins.

Menn hljóta aš sjį og skilja undirstrikun žeirrar stašreyndar aš valdakerfiš ķ landinu, hin žröngu og lokušu flokksvöld, hin fölsku völd hafa brugšist, žvķ aš stjórnmįlasamtök sem enn eru ekki formlega til žó undirbśningur sé vel į veg kominn, Bandalag jafnašarmanna, hafa ein stjórnmįlasamtaka sett fram skżrar tillögur um kjördęma- og stjórnarskrįrmįl.

Sķšan 1978 hefur setiš stjórnarskrįrnefnd undir forustu hęstv. forsrh. Žaš aš hann skuli enn sitja žar, žrįtt fyrir sitt viršulega embętti nś, lżsir miklum metnaši en lķtilli dómgreind.

Nżlega hafa hv. alžm. séš vinnugögn stjórnarskrįrnefndar. Vinnan er lķtils, jafnvel einskis virši. Žaš er umskrift į nokkrum gömlum greinum stjórnarskrįrinnar. Ekkert er komiš um nśtķmaleg įkvęši eins og eignarréttarhugmyndir eša mannréttindi minnihlutahópa, ekkert um frelsi til tjįningar eša hagsmunasamtök. Og aš žvķ er kjördęmamįliš sjįlft varšar er nefndin ķ sömu sporum og hśn var žegar hśn byrjaši.

Meš örfįum viršulegum undantekningum sitja žarna varšhundar valdsins, varšhundar hins žrönga flokksręšis og hugsa um sjįlfa sig og völd sķn, völdin gegn fólkinu ķ landinu. Vęntanlegt Bandalag jafnašarmanna hefur hins vegar flutt hér į Alžingi tillögur, sem ég veit aš varla eiga enn mikinn hljómgrunn ķ žessu skelfilega hśsi en ég er samt jafn sannfęršur um aš muni eiga fylgi aš fagna śt um hiš vķša og breiša land, ef tekst aš brjótast fram hjį varšhundum valdsins og til fólksins sjįlfs.

Viš leggjum til aš forsrh. sé kosinn beinni kosningu ķ tvöfaldri umferš ef ekki nęst hreinn meiri hluti ķ žeirri fyrri. M.ö.o., aš landiš verši eitt kjördęmi aš žvķ er tekur til framkvęmdavaldsins.

Viš leggjum til aš aš žvķ er tekur til löggjafarvaldsins verši kjördęmaskipun óbreytt.

Viš leggjum til aš algerlega verši skiliš milli löggjafarvalds og framkvęmdavalds, m.ö.o. aš störf hv. alžm. verši aš setja landinu almennar leikreglur og sķšan aš hafa eftirlit meš žvķ aš žessum almennu leikreglum sé fylgt.

Viš leggjum til aš mörkun utanrķkisstefnu, sem vitanlega er afar viškvęm fyrir eyland ķ Atlantshafinu mišju, verši af hendi Alžingis, enda verši annaš hęttulegt.

Og viš leggjum til aš žingrofsréttur verši afnuminn, m.ö.o. aš kosiš sé reglulega į fjögurra įra fresti. Žetta mun ķ senn leiša til styrkrar stjórnar og mikillar valddreifingar. Umfram allt eru žetta tillögur, žar sem hęgt er aš nį fullum og réttmętum sįttum milli žéttbżlis og dreifbżlis, ķ staš žess byggšastrķšs sem gamla flokkakerfiš įstundar um žessar mundir.

Vitaskuld eru aš hluta til tvęr žjóšir ķ landinu, sś sem byggir žétt og hin sem byggir dreift. Ekki mį gera of mikiš śr slķkri skiptingu, en žaš mį heldur ekki lķta fram hjį henni. Ķ žéttbżli er meiri žjónusta, erfišara aš komast śr og ķ vinnu, en samt um sumt meiri möguleikar. Ķ dreifbżli vķtt hugsaš er žessu öfugt fariš. Viš veršum aš taka tillit til žessara stašreynda og umfram allt nį fullum sįttum. Forsvarsmenn gamla flokkakerfisins vilja ekki sęttir. Žeir vilja ómerkilegt strķš. Žeir vilja strķš milli landshluta, ašstöšu til sinna eigin atkvęšaveiša.

Sś leiš sem vęntanlegt Bandalag jafnašarmanna leggur til er fęr. En hśn felur miklu meira ķ sér. Hśn felur žaš ķ sér aš flokksvöldin, völd nokkurra hundraša karla og kvenna ķ svoköllušum stjórnmįlaflokkum --- žar sem menn eru aušvitaš fyrst og fremst aš vernda ašstöšu ķ verkalżšshreyfingu eša verslunarrįši --- į fjölmišlum eša jafnvel ķ heimi lista og bókmennta verši brotin upp. Lżšręši verši gert virki og beint. Ekki ašeins į žessu sviši heldur mun fylgja ķ kjölfariš virki og raunverulegt lżšręši, ekki žröngt og lįgkśrulegt flokksręši ķ hinum smęrri einingum samfélagsins. Žetta eru m.ö.o. tillögur fyrir fólk, en ekki tillögur gegn fólki.

Hv. alžm. eiga ekki aš sitja ķ Kröflunefndum neins konar, ekki bankarįšum, ekki Framkvęmdastofnun rķkisins. Žeir eiga ekki aš sitja ķ śtvarpsrįši og įkveša hvaša varšhundur valdsins fęr aš tala um daginn og veginn eša stjórna valdhlżšnum umręšužįttum ķ sjónvarpi. Žetta lokaša valdakerfi veršur brotiš upp. Nś į rismikiš fólk, allt fólk aš fį sitt tękifęri. Nś skal bęlingin ķ hinu nišurnjörvaša flokkavaldi vera į burt.

Ég vil eindregiš hvetja žį sem į mįl mitt kunna aš hlżša aš kynna sér fyrsta žskj. vęntanlegs Bandalags jafnašarmanna, žskj. um hreinan ašskilnaš löggjafarvalds og framkvęmdavalds og beina kosningu forsrh., og žį sérstaklega klassķskar ritgeršir žeirra Gylfa Ž. Gķslasonar og Ólafs Jóhannessonar. Žar er lżst meš ljósum hętti hinum raunverulegu vandamįlum ķslenskrar stjórnmįlasögu, hęttum sem stafa af hagsmuna- og flokkavaldi.

Annaš žingmįl vęntanlegs Bandalags jafnašarmanna er um žaš bil aš sjį dagsins ljós. Viš viljum gefa fiskverš frjįlst. Burt meš oddamanninn, burt meš rķkisvaldiš. Samningar manna og samtaka žeirra eiga aš vera frjįlsir. Menn og samtök žeirra eiga aš bera fulla įbyrgš į žvķ sem žeir eru aš gera og semja um. Ef hśsin semja um hęrra verš en žau geta greitt, žį eiga žau aš fara į hausinn. En rķkiš į ekki aš greiša žeim bakreikninga meš lękkušu gengi, hękkušu vöruverši fólksins ķ landinu. Viš viljum frelsi, frelsi fyrir litlar einingar. Viš viljum įbyrgš, įbyrgš fyrir einstaklinga og samtök žeirra. Viš viljum aš samningsgerš sé frjįls og viš viljum aš mašurinn sé frjįls.

Varšhundar valdsins eru vķšar, varšhundar hins žrönga og lokaša flokkakerfis. Menn spyrja af hverju viš ķ vęntanlegu Bandalagi jafnašarmanna tökum žį įhęttu sem viš gerum, žvķ aš ekki eigum viš mikla peninga og ekki eigum viš ašgang aš stofnunum valdsins.

Ég vil segja pólitķska dęmisögu. Eitthvert veigamesta frv. sem viš höfum stašiš fyrir hér į Alžingi er frv. til l. um heimild til handa starfsfólki į stęrri vinnustöšum aš semja sjįlft um kaup sitt og kjör eša hvaš annaš, žar meš talin félagsmįl og ašild aš stjórn eša eignarašild aš fyrirtękjum. Žessi hugsjón hefur vķša veriš kynnt į vinnustöšum og er óhętt aš segja aš fólk hafi sżnt henni įhuga. Žaš veit aš hér er veriš aš fjalla um aukin réttindi og aukin völd, aš vķsu dreifš, en žess sjįlfs.

Viš höfum žurft aš sęta žvķ, aš ķ gamla flokknum er eitthvert apparat sem žeir kalla verkalżšsmįlarįš. Žar sitja nokkrir tugir karla og kvenna sem meira og minna hafa atvinnu af störfum ķ žįgu verkalżšshreyfingar. Aftur og aftur hefur žetta fólk kolfellt aš gamli flokkurinn sem slķkur hafi nokkur afskipti af žessu mįli, nś sķšast fyrir nokkrum vikum. Viš vitum hins vegar aš žetta kerfi er rammfalski. Žetta fólk er ekki fulltrśar fyrir neinn nema sjįlft sig og hagsmuni sķna. Nś veršur aušvitaš aš įlykta afar varlega og ekki vil ég gera žessu fólki eša yfir höfuš nokkrum manni upp illar hvatir. En hagsmunavarsla af žessu tagi er stórhęttuleg. Og umfram allt stendur hśn framförum og frelsi fyrir žrifum.

Žessi litla dęmisaga segir mikla pólitķska sögu. Hśn er lżsing į hagsmunavörslu gamla flokkakerfisins eins og žaš leggur sig. Helsti talsmašur gegn žessu frv. į Alžingi hefur veriš hv. žm. Gušmundur J. Gušmundsson. Ķ vaxtamįlum gengur hann ekki erinda sķns fólks, svo mikiš er vķst. Og ég vil bęta viš, aš žrįtt fyrir žetta og žrįtt fyrir allt eru aušvitaš góšar taugar ķ mķnum gamla flokki. En žessi žrönga hagsmunavarsla er ekki ašeins ósęmileg, hśn er beinlķnis andlżšręšisleg. Hin žröngu flokksvöld teygja arma sķna vķša. Yfirstéttin hér į hinu hįa Alžingi, dyggilega studd varšhundum valdsins, ekki sķst į rķkisfjölmišlum og flokksblöšum, hefur sķna siši og sinar leikreglur. Og ég vil bęta žvķ viš aš veriš er aš lżsa reglu žó svo aš frį henni séu veigamiklar undantekningar.

Žiš hafiš heyrt žį hér ķ kvöld metast um žaš hver hafi skrökvaš mest aš žjóšinni į įrum įšur og hver minnst. Allir hafa žeir nokkuš til sķns mįls, satt er žaš. Svo koma žeir fjallhlašnir skżrslum śr Žjóšhagsstofnun og lesa veršbólgutölurnar sķnar. Žeir eru ekki ósammįla um neitt sem mįli skiptir. Ķ raun og veru eru žeir allir eins. Munurinn er ašeins sį, aš sumir eru rįšherrar en ašrir vilja vera rįšherrar.

Ég vil segja sögu um hegšan valdakerfisins, ašferširnar sem žaš hefur til žess aš halda uppreisnarmönnum nišri, gagnrżni śti. Eftir myndun nśv. rķkisstj. kom fljótlega 1. mars 1980. Žį įtti aš leišrétta vexti samkv. lögum um efnahagsmįl, Ólafslögum svoköllušum. Ég baš um oršiš utan dagskrįr til aš spyrja hęstv bankamįlarįšh. Tómas Įrnason hverju žaš sętti aš žaš hefši ekki veriš gert. Lögbrjóturinn kom ķ žennan ręšustól og hafši nįnast žaš mikilvęgast aš segja, aš umręšur utan dagskrįr vęru hvimleišar og spilltu fyrir ešlilegum žingstörfum, --- ešlilegum žingstörfum, sagši lögbrjóturinn. Og uppistašan ķ frétt Rķkisśtvarpsins žį um kvöldiš var svofelld:

„Alexander Stefįnsson“, sį sem var hér įšan, „sem gegndi starfi forseta Nd. ķ fjarvist Sverris Hermannssonar, sagši śr forsetastóli aš žessi umręša sżndi naušsyn žess aš endurskoša reglur Alžingis viš umręšur utan dagskrįr.“

Žetta var žjóšinni sagt um umręšur um lögbrot į hinu hįa Alžingi. Svona dęmi mį taka endalaust.

Annaš dęmi er mešferš valdsins į hv. žm. Gušrśnu Helgadóttur, žegar hśn reyndi aš halda į lofti mannréttindum erlends pilts sem hingaš kom til lands sem gestur. Valdiš, fjölmišlarnir hafši engan įhuga į prinsippinu, rétti mannsins til aš hlżša samvisku sinni. Žeir hundeltu hins vegar hv. žm. meš sitt eina įhugamįl: Hvaša įhrif hefur žetta upphlaup, žessi uppįkoma į stöšu valdsins ķ landinu?

Žrišja dęmiš um mešferš hins samtryggša valds į okkur, sem sjįum ķ gegnum žetta nęfuržunna og brothętta kerfi, sem samanstendur af nokkrum hundrušum karla og kvenna: Sżslumašur einn lętur įn heimildar og umbošs Rķkisśtvarpiš hafa eftir sér róg um nżlįtna erlenda stślku og sęrša systur hennar eftir harmleik erfišari en tįrum taki.

Spurt er į Alžingi hvort rn. hafi séš įstęšu til aš gera athugasemd viš žessa framkomu, en įšur hafši Blašamannafélag Ķslands, ein valddruslan til, įlyktaš til varnar sżslumanni. Valdakerfiš bannar žessa fsp. og ętlar ennfremur aš brjóta landslög į spyrjanda meš žvķ aš lįta banniš ekki koma til atkv. samdęgurs eins og landslög žó męla skżrt fyrir um.

Žetta er ašferš sem rķkisfjölmišlar og flokksblöš taka fullan žįtt ķ til žess aš lįta gagnrżni lķta śt sem gķfuryrši og upphlaup. Valdakerfinu tókst žó ekki atlagan aš žessu sinni žvķ aš flokksbręšur stóšu meš, žó meš hangandi haus vęri, umfram allt Alžb. žó meš. Žaš mun hafa veriš verk hęstv. fjmrh. Ragnars Arnalds. Mį upplżst fólk ķ landinu standa ķ žakkarskuld viš hann fyrir žaš, aš žessi aflaga valdakerfisins aš einstaklingi geigaši. Tveir fyrrum flokksbręšur stóšu hins vegar upp og žurftu endilega, um leiš og žeir afsakandi tilkynntu aš žeir vęru mešmęltir, aš flytja įstarjįtningar til valdsins, segja aš žeir vęru nś samt į móti efni fsp., meš rógi valdsins. Og eitt stórmenniš sat žess utan hjį. Į žeim degi, žeirra sem ég žekki, var Alžfl. gamli lįgkśrulegastur.

En hiš žrönga flokksvald smżgur vķšar. Meira aš segja į bókmenntasvišinu vilja žeir taka af okkur rįšin, segja okkur hver er skįld og hver ekki. Og nś snż ég blašinu viš.

Į Morgunblašinu, sem aušvitaš er žvķ mišur óupplżst og žröngt flokksblaš ķ vondum skilningi oršsins, hefur žó svona veriš ort ķ sķšustu bók höfundar:

 

Ķ svipnum hans sé ég ęsku okkar

og eitthvaš svo viškvęman sumarstreng,

viš skiljum vart žessi óblķšu örlög,

sem ętla sér, vinur, žinn góša dreng.

 

Viš uxum śr grasi meš glitrandi vonir

en gleymdum oftast aš hyggja aš žvķ

aš žaš er ekki sjįlfsagt aš sólin rķsi

śr sę hvern einasta dag eins og nż.

 

Og veröldin kom eins og vorbjört nóttin

meš vinalegt bros og gleši til žķn,

og lķfiš kom einnig meš ótal drauma

ķ óvęnta franska heimsókn til mķn.

 

Nś bķšum viš žess aš brįšum komi

žessi broslausi dagur --- og svo žetta högg.

Žegar lķf okkar er aš lokum ašeins

eitt lķtiš spor ķ morgundögg.

 

Svona yrkir ekki nema ljóšsnillingur, mešal žeirra fremstu į tungunni sem nś eru til. En žetta žrönga og lokaša flokkakerfi, --- hafiš žiš hugsaš um žaš? --- hefur lagst į hann vegna stöšu hans. Viš bjuggum meira aš segja til oršiš „sįlmaskįld“ sem hįšsyrši. Jafnvel į žessu sviši lįta žeir fólk ekki ķ friši. Žaš skal breytast, žaš veršur aš breytast. Viš viljum gera uppreisn, en uppreisn innan žess ramma sem stjórnskipunin gerir rįš fyrir og aldrei öšruvķsi. Viš viljum gera uppreisn ķ grasrótinni śti į mešal fólks. Viš treystum žvķ aš fólkiš vilji. Viš myndum ekki flokk, aldrei framar flokk, heldur laustengt bandalag laustengdra samtaka karla og kvenna, žar sem žaš ręšur mišaš viš höfšatölu. Viš vitum um okkar vanda. Hann er sį aš žó aš viš séum idealistar ķ dag, žį getum viš veriš oršin stofnun fyrr en varir. Engin hugsjón nęr nema įkvešnum aldri, žį veršur hśn stofnun. Žess vegna veršum viš alltaf aš vita, vęntanlegir žįtttakendur ķ Bandalagi jafnašarmanna, aš žó sś žörf sé fyrir okkur ķ dag, žį er langt frį žvķ aš sś žörf vari til eilķfšarnóns. Žaš kemur kannske fljótt og kannske seint, en žaš kemur aš žvķ aš viš förum aš žvęlast fyrir eins og gamla flokkakerfiš gerir ķ dag. Žetta veršum viš aš vita.

Žeir munu rįšast aš okkur meš upphrópunum, meš žvķ aš loka fjölmišlunum. Žeir munu reyna aš hęša okkur, reyna aš lįta allt lķta śt sem upphlaup eša gķfuryrši. Ég nefni dęmi. Hęstv. rįšh. Svavar Gestsson segir į fundi flokks sķns aš fram séu aš koma mörg aukaframboš. Ég endurtek, aukaframboš. Hugsiš ykkur mannfyrirlitninguna, žį fyrirlitningu į skošunum annarra sem felst ķ žessu litla orši. Og lķklegt er aš fjölmišlakerfiš kaupi žetta valdsins orš. Aušvitaš vill Svavar Gestsson aš ašeins hann sjįlfur og Geir Hallgrķmsson séu ķ ašalframbošum svo aš žeir geti metist į um žaš hvor hafi skrökvaš meira og žrasaš svolķtiš um NATO. Žetta er žeirra kerfi og žeirra vald. Viš hin erum aukapersónur, --- kannske auka-Ķslendingar.

Žeir mega kalla vęntanlegt bandalag sérframboš. En viš eigum von og kannske erum viš von. Viš treystum žvķ aš fólkiš ķ landinu sjįi ķ gegnum valdhrokann, hiš nišurnjörvaša vald meš sama hętti og viš gerum sjįlf. Viš höfum nefnt lausnir, en žęr lausnir snśast aušvitaš einvöršungu um svokölluš stjórnmįl. Eftir sem įšur er žaš einstaklingurinn, gleši hans og sorgir sem mestu mįli skiptir. Hann er sjįlfur bęrastur til aš rįša fram śr eigin mįlum. Til žess žarf hann ašeins žolanlegar ašstęšur, frelsi og friš.

Ég žakka žeim sem hlżddu.


Ofurtök verštryggingar

Į tķmum kreppu og samdrįttar reyna margir sem best žeir geta aš draga śr śtgjöldum sķnum, rifa seglin og sżna rįšdeild og sparsemi. Lķtiš sem ekkert er rįšist ķ nżjar fjįrfestingar, enda lķtil sem engin lįn aš hafa.

Žaš hlżtur eitthvaš aš vera bogiš viš verštryggingu lįna, žvķ ķ raun eru žeir sem skulda slķk lįn aš taka lįn til višbótar į hverjum einasta gjalddaga žess. Flest verštryggš lįn, t.d. hśsnęšislįn bankanna, hafa mįnašarlega gjalddaga. Tólf sinnum į įri bętist viš skuldina ķ formi uppreiknašra veršbóta.

Tökum dęmi um lįn sem tekiš var hjį Glitni ķ nóvember 2005 aš fjįrhęš kr.14.650.000 meš 4,15% vöxtum. Fyrsta greišsla af lįninu (afborganir, vextir og veršbętur) voru kr. 45.835. Žremur įrum seinna, ķ desember 2008, var greišslan komin ķ kr. 81.421. Um leiš og sś greišsla var innt af hendi į gjalddaga lįnsins bęttust kr. 384.521 viš höfušstólinn, eša meš öšrum oršum: tekiš var nżtt lįn sem nam nęstum fimmfaldri žeirri upphęš sem greidd var til bankans. Eftirstöšvar žessa lįns meš veršbótum ķ dag eru komnar ķ 18,4 miljónir króna, žremur įrum eftir aš skuldabréf aš fjįrhęš 14,6 miljónum króna var undirritaš og eftir aš bśiš er aš greiša samviskusamlega 37 sinnum af lįninu.

Žaš hlżtur aš vera kominn tķmi į aš endurskoša fyrirkomulagiš og kanna hvort einhvers stašar sé ekki vitlaust gefiš ķ žessari lönguvitleysu.


Brotiš gegn valdstjórninni

Stundum les mašur ķ fréttum aš einhver hafi veriš dęmdur til refsingar fyrir brot gegn valdstjórninni. Nś hefur valdstjórnin greinilega brotiš gegn góšri stjórnsżslu, svo ekki sé meira sagt. Hvaš gerist žį? Hvaša refsing liggur viš slķku broti? Hver axlar įbyrgšina? Og hvernig?
mbl.is Annmarkar į skipun dómara
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Glešilega hįtiš

Žaš er eiginlega ekkert sem jafnast į viš hefširnar ķ kringum jólin - jafnvel žótt mašur sé lķtiš fyrir jólastśssiš sem slķkt. Jólaboš fjölskyldunnar į jóladag minnir mann į hversu mikilvęgt žaš er aš višhalda fjölskyldatengslunum, ekki sķst fyrir unga fólkiš. Aš ekki sé nś minnst į gömlu góšu réttina sem voru į boršum hér įšur fyrr er žeir sem nś eru gengnir höfšu sem sitt ašalsmerki. Sķldarsallöt, laufabrauš, lax, hangiket og hvašeina.

 Glešileg jól!


Vetrarsólhvörf

Ķ dag er stysti dagur įrsins og skemmstur sólargangur. Vetrarsólhvörf. Klukkan nįkvęmlega 12:04 er snśningspunkturinn, eftir žaš tekur daginn aš lengja aš nżju. Žaš heldur įfram alveg žar til kemur aš sumarsólstöšum ķ jśnķ. Sólarupprįs ķ dag er kl. 11:21 og sólarlag kl. 15:31. Rétt rśmir 4 tķmar eingöngu. Svo tekur daginn aš lengja, sumir segja um hęnufet į dag.

Nś er vonandi allt uppįviš, ekki bara sólin heldur einnig vonin og bjartsżnin. Ekki veitir af hjį hrjįšri žjóš ķ klķpu.

 


Krossgötur

Krossgötur voru į Gufunni ķ dag eins og ašra laugardaga. Žetta eru įhugaveršir žęttir žar sem mikiš er fjallaš um skipulagsmįl, ekki sķst fyrir höfušborgarsvęšiš. Ķ žessu žętti var fjallaš aš nżju um sameiningu sjö sveitarfélaga į höfušborgarsvęšinu ķ eitt. Mynduš yrši n.k. yfirborgarstjórn sem fęri meš skipulagsmįl, samgöngumįl og fleira ķ žeim dśr, en um ašra žętti vęru myndašar hverfis- eša svęšisstjórnir.

Žessar hugmyndir eru įhugaveršar og allrar athygli veršar. Meš žvķ aš sameina allt höfušborgarsvęšiš undir eina yfirstjórn nęst mun meiri skilvirkni, ekki sķst ķ žeim mįlaflokkum sem varša svęšiš ķ heild sinni. Žar aš auki mundu įn efa miklir fjįrmunir sparast, žvķ vęntanlega er ekki žörf į 7 borgarstjórum og mörgum tugum kjörinna fulltrśa eins og nś er.

Žaš er mikilvęgt aš fjalla um mįl sem žessi, slķk umręša mį ekki tżnast ķ öllu krepputalinu.


Peningamarkašssjóšir

Ķ dag birtist frétt į heimasķšu Fjįrmįlaeftirlitsins žess efnis aš žar į bę hefši nś veriš lagt til aš peningamarkašssjóšum rekstrarfélaga višskiptabankanna verši slitiš. Lausafé sjóšanna verši greitt sjóšsfélögum inn į innlįnsreikninga žeirra og sķšan mįnašarlega eftir žvķ sem eignir žeirra fįist greiddar.

Višskiptarįšherra sį įstęšu til aš lżsa žvķ yfir į dögunum į einum af blašamannafundunum sem haldnir voru ķ Išnó aš stjórnvöld vęru meš til skošunar möguleika į žvķ aš žeir fjölmörgu landsmenn sem eiga innstęšur ķ žessum sjóšum fįi žęr bęttar eins og um hefšbundnar bankainnstęšur vęri aš ręša. Žaš er žvķ von aš margir bķši spenntir eftir žeirri nišurstöšu.

Peningamarkašssjóširnir standa misjafnlega aš vķgi varšandi eign į handbęru fé. Žaš er žvķ višbśiš aš óbreyttu aš tap žeirra sem lögšu fé sitt ķ žessa sjóši fįi mismikiš žegar upp veršur stašiš.

Žaš er dapurlegt aš fylgjast meš umfjöllun fjölmišla um žetta mįl ķ dag. Flestir taka fréttina beint upp af vef Fjįrmįlaeftirlitsins og lįta žar viš sitja. Enginn žeirra fylgir fréttinni eftir og vinnur hana frekar (nema RŚV ķ sjónvarpsfréttunum lķtillega). Eftir sitja žvķ allir enn ķ óvissunni um hvort féš og žį hversu mikiš af žvķ er glataš. 

Hvernig vęri nś ef fjölmišlar tękju sig ašeins į og sinntu hlutverki sķnu, ž.e. aš kafa ofan ķ mįlin og leita svara viš įleitnum spurningum??? 


mbl.is FME vill aš peningamarkašssjóšum verši slitiš
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Hangir stjórnin į blįžręši?

Nokkrar įhugaveršar stašreyndir blasa viš:

  • Varaformašur Samfylkingarinnar setur inn blogg meš žessari frétt og hvetur sem fyrr til žess aš hugaš verši aš upptöku evru og ašild aš Evrópusambandinu.
  • Formašur Samfylkingarinnar skrifaši merka grein ķ Moggann į dögunum žar sem hśn hvatti til aš gengiš yrši til samninga viš Alžjóša gjaldeyrissjóšinn og ķ framhaldinu hugaš aš ašildarvišręšum ESB og upptöku evru.
  • Varaformašur Sjįlfstęšisflokksins skrifaši grein ķ Fréttablašiš į dögunum og sagši allar forsendur gjörbreyttar varšandi ašildarvišręšur og upptöku evru.
  • Formašur Samfylkingarinnar sagši ķ vištali į RŚV ķ kvöld aš yfirstjórn Sešlabankans ęttu aš gefa forsętisrįšherra naušsynlegt svigrśm meš žvķ aš bjóšast til aš segja af sér.
  • Varaformašur Samfylkingarinnar lżsti žeirri skošun sinni į dögunum aš bankastjórar Sešlabankans ęttu aš segja af sér.
  • Rįšherrar ķ rķkisstjórninni lżsa margir yfir žeirri skošun sinni aš vaxtalękkun sé brįšnaušsynleg hiš allra fyrsta.
  • Ķ vištali viš breskan hagfręšing į RŚV ķ kvöld kom fram aš vįleg staša ķ efnahagsmįlum hefši veriš kynnt m.a. fyrir fulltrśum rķkisstjórnarinnar fyrr į įrinu žar sem varaš var viš žeirri žróun sem nś er komin į daginn. Ekki mįtti birta nišurstöšurnar.

Oršspor lands og žjóšar į ķ vök aš verjast į alžjóšavettvangi. Viš slķkar ašstęšur er traust og sterk stjórn mikilvęgt grundvallaratriši. Framangreind upptalning bendir til aš vķša hrikti ķ stošum stjórnarsamstarfsins og dagar hennar séu senn taldir.


mbl.is Fogh Rasmussen: Ókostur aš vera ekki ķ myntbandalaginu
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Breytinga er žörf

Žaš var athyglisvert aš hlusta į vištališ viš Ragnar ķ Silfrinu ķ dag. Hef einnig heyrt fyrri vištöl viš hann, sem og lesiš nokkrar af greinum hans ķ Mogganum undanfariš. Fyrsta starfiš sem ég fékk eftir aš hafa lokiš nįmi var ķ Hagdeild Išnašarbankans sįluga, undir stjórn Ragnars. Hann er bankamašur af gamla skólanum og fagmašur fram ķ fingurgóma.

Ķ gęr sagši Jón Ormur Halldórsson ķ vištali viš Hjįlmar Sveinsson ķ Krossgötum aš birtingarform spillingar į Ķslandi vęri pólitķskar skipanir sešlabankastjóra. Žaš veiki trśveršugleika Sešlabankans aš žar skuli įvallt vera ķ forsvari menn sem įšur voru ķ landsmįlaforystunni ķ stjórnmįlunum. Žaš hefur aš sjįlfsögšu ekkert aš gera meš persónur žeirra manna sem žessi embętti skipa eša hafa skipaš.

Framundan er žżšingarmikiš uppbyggingartķmabil ķ peningamįlum og efnahagsstjórn landsins. Žaš er löngu tķmabęrt aš hefja yfirstjórn Sešlabankans yfir allan vafa og skipa ķ žį forystusveit hęfa einstaklinga meš žar til bęra žekkingu og reynslu. Ragnar er į besta aldri, er ekki ķ föstu starfi aš žvķ best er vitaš og hefur svo ekki er um villst sżnt žaš meš skrifum sżnum og ķ vištölum aš full įstęša er til aš fara aš rįšum hans. Besti leikurinn ķ stöšunni er žvķ aš fį Ragnar til aš taka aš sér starf Sešlabankastjóra.


mbl.is Ragnar: Rķkiš stendur ekki undir skuldbindingum
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Nęturvaktin

Žaš er nóg aš gera hjį Fjįrmįlaeftirlitinu žessa dagana - eša öllu heldur nęturnar. Nś er Kaupžing kominn undir žeirra verndarvęng, sķšastur stóru bankanna žriggja. Žaš er įhugaverš stašreynd aš ekkert heyrist af gangi sparisjóšanna - eitthvaš voru žeir lķka aš fįst viš erlendar fjįrfestingar, en sennilega allt innan velsęmismarkanna og ķ góšu samhengi viš umfang žjóšarbśsins.

Žaš var įhugavert aš hlusta į Gylfa Magnśsson ķ kvöld, bęši ķ Speglinum ķ RŚV og ķ Kastljósinu. Fram til žessa hefur Gylfi reynst nokkuš sannspįr um žróunina, nś spįir hann žvķ aš einungis muni taka nokkra daga žar til ró kemst į markaši og ešlileg višskipti geti hafist aš nżju, m.a. millirķkjavišskipti og gjaldeyrisvišskipti. Žaš mį lķka rifja žaš upp aš hann kom einna fyrstur manna fram meš žį skošun aš yfirstjórn Sešlabankans bęri aš vķkja, enda mikilvęgt aš fį hęfa og faglega ašila žar aš boršinu. Ķ ljósi yfirlżsinga višskiptarįšherrans og afsagnar fulltrśa Samfylkingarinnar śr bankarįši Sešlabankans veršur fróšlegt aš sjį hver nęstu skref verša, bęši į vettvangi bankans en žó ekki sķšur į vettvangi rķkisstjórnarinnar.

Žaš skyldi žó aldrei vera svo aš fleiri verk af żmsum toga verši unnin nęstu nęturnar?


mbl.is FME yfirtekur Kaupžing
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

« Fyrri sķša | Nęsta sķša »

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband